FAIR PRACTICE CODE

'Dit schaadt de kwaliteit van de programma's'

PUBLIEKE OMROEP BETAALT ZZP'ERS TE WEINIG

Tekst Jan Bos Beeld Bouwe Mulder en Steven Haberland

CHRIS BLOKHUIS: 'STRAKS ZIT EEN HELE BEROEPSGROEP ZONDER PENSIOEN'

Een op de vier zzp’ers die voor de publieke omroep werkt wordt onderbetaald. Een financieel appeltje voor de dorst of een behoorlijke pensioenvoorziening zit er voor de meesten niet in. Dat blijkt uit een peiling die de FNV onder zzp’ers heeft gehouden.

Een jaar geleden kwamen de bonden met de publieke omroepen de zogeheten Fair Practice Code overeen. Daarin is tot op de cent nauwkeurig vastgelegd welk uurtarief minimaal aan zzp’ers moet worden betaald. Ook producenten of facilitaire bedrijven die door een omroep worden ingeschakeld moeten zich aan die tarieven houden. De Fair Practice Code moest een einde maken aan wantoestanden waarbij goed gekwalificeerd personeel voor een habbekrats werd ingehuurd. ‘De code past bij de publieke omroep als goed opdrachtgever’, aldus de NPO destijds, maar een jaar later blijkt de daad nog niet bij het woord gevoegd. Een kwart krijgt zelfs van hun best betalende opdrachtgever nog niet het vereiste minimumtarief. En meer dan de helft komt in grote financiële problemen wanneer ze onverhoopt een periode van drie maanden zonder opdrachten zit. De peiling verschaft de FNV volop munitie om de omroepen er ondubbelzinnig op te wijzen dat ze zich beter aan de afspraken moeten houden. De evaluatie die volgens afspraak binnenkort plaatsvindt, biedt daarvoor alle gelegenheid.

SCHOKKEND

Chris Blokhuis, die onder andere als zelfstandig cameraman al decennia voor de publieke omroep werkt, noemt de uitkomsten van de peiling schokkend. ‘Ik hoor weleens van collega’s dat ze voor zulke lage tarieven werken dat ze nauwelijks een bestaan kunnen opbouwen’, vertelt hij. ‘Dat maar liefst een kwart van de zzp’ers daarmee worstelt, daar schrik ik van. Voor mezelf heb ik gecheckt of mijn tarieven voldoen aan de code en dat blijkt gelukkig het geval, maar die lage tarieven zijn een probleem voor de hele sector. Straks zit een hele beroepsgroep zonder behoorlijk pensioen.’ Blokhuis signaleert dat het maken van programma’s in toenemende mate wordt uitbesteed aan producenten die meer oog hebben voor het bewaken van het budget dan voor het bewaken van de kwaliteit. ‘Ik vind het wonderlijk dat productiebedrijven voor een dubbeltje op de eerste rang willen zitten, dat schaadt op den duur de kwaliteit van de programma’s. Door te lage tarieven te betalen voelen medewerkers zich niet gewaardeerd en dan is het logisch dat ze niet altijd het uiterste geven en op een gegeven moment zeggen: “Het is wel goed zo”.’

CULTUURVERANDERING

Strikte handhaving van de Fair Practice Code is ook volgens Blokhuis van groot belang. ‘Ik juich het enorm toe dat de FNV daar nu een pittig gesprek over aangaat. Dat is voor de hele omroepsector van belang, ook om voor voldoende nieuwe aanwas te zorgen. Jongeren die nu aan een loopbaan binnen de omroep beginnen moeten een bestaan kunnen opbouwen, anders zoeken ze hun heil ergens anders.’ Bij het naleven van de gemaakte afspraken speelt de bond een belangrijke rol, maar dat ontslaat de individuele zzp’er niet van zijn of haar verantwoordelijkheid, benadrukt Blokhuis. ‘Zzp’ers moeten veel meer het gesprek met hun opdrachtgever durven aangaan. Ik hoor weleens dat iemand het gesprek over een klus achteraf als vernederend heeft ervaren. “Zeg er dan wat van”, denk ik dan. De publieke omroep maakt allerlei maatschappelijke programma’s over misstanden, dan kan het toch niet zo zijn dat je de misstanden in je eigen sector niet durft aan te kaarten? Bovendien kun je je gesteund weten door de FNV. Zelf ben ik onlangs ook weer eens gaan onderhandelen over mijn tarieven en dat pakte onverwacht prettig uit.’ Blokhuis hoopt dat de gesprekken over het naleven van de code leiden tot een cultuurverandering. ‘Opdrachtgevers en opdrachtnemers zijn nu te veel gescheiden werelden die te weinig met elkaar praten, terwijl we allemaal uiteindelijk hetzelfde belang hebben en dat is kwalitatief hoogstaande programma’s maken.’

EVALUATIE

Met het oog op de aanstaande evaluatie van de Fair Practice Code wijst Blokhuis opnieuw op de steeds prominentere rol van de facilitaire productiebedrijven. ‘Voorheen waren er korte lijntjes tussen de omroepen en de mensen die ze wilden inhuren. Nu zitten daar vaak productiebedrijven tussen. Daar zijn de omroepen natuurlijk vrij in, maar het moet er niet toe leiden dat ze zich verschuilen achter die tussenpersonen en zich aan de afspraken onttrekken’, waarschuwt hij. ‘Het is hartstikke goed dat de FNV ervoor heeft gezorgd dat die code er is gekomen. Het geeft zzp’ers gereedschap in handen om te onderhandelen. Het is nu zaak dat alle partijen zich daaraan houden en dat de omroepen de tussenkomst van facilitaire productiebedrijven niet aangrijpen om zich aan de afspraken uit de code te onttrekken.’

Klik hier voor de uitkomsten van de peiling naar de tarieven die zzp’ers krijgen betaald. Bekijk en download hier de Fair Practice Code.

'ZZP'ERS MOETEN VEEL MEER HET GESPREK DURVEN AANGAAN'

Deel deze pagina